Yechim tanlashdan oldin aslida nima o‘zgarayotganini aniqlaylik.
Ko‘rinadigan xato muammo qayerdan boshlanishini aytib bermaydi. Men sportchilar, murabbiylar, jamoalar va federatsiyalar bilan bosim ostida nima o‘zgarishini, bunga nima sabab bo‘lishi mumkinligini va mashg‘ulotda nimani o‘zgartirish kerakligini aniqlash ustida ishlayman.
Natijaga ta’sir qiladigan bir xil muammo turli nuqtalardan boshlanishi mumkin.
Har bir bo‘limni bosing. Maqsad muammoni shoshilib «psixologik» yoki «texnik» deb belgilash emas, birinchi muhim o‘zgarishni topishdir.
Avvalo, xuddi shu muammo odatiy mashg‘ulotda ham aniq kuzatiladimi, deb so‘rang. Agar kuzatilsa, tahlilni bosimdan boshlash eng to‘g‘ri yo‘l bo‘lmasligi mumkin. Muammo asosan vaziyat muhim tus olganda paydo bo‘lsa, ko‘rinadigan texnik xato boshqa o‘zgarishning oqibati bo‘lishi mumkin.
Men sportdagi aniq vaziyatdan boshlayman.
Shaxsga yorliq yopishtirishdan yoki umumiy psixologik usuldan emas. Biz nima bo‘lganini ketma-ket tiklaymiz va jarayonga ta’sir qilish mumkin bo‘lgan eng dastlabki nuqtani izlaymiz.
Vaziyat
Bu lahzani nima boshqacha qildi: hisob, final, birinchi urinish, oldingi xato, kutilma yoki noaniqlik?
Birinchi o‘zgarish
Ko‘rinadigan xatodan oldin nima o‘zgardi: diqqat, tana signallari, harakat vaqti, qaror, ritm yoki nazorat?
Mexanizm
Bu o‘zgarishga nima yo‘nalish berayotgan bo‘lishi mumkin: ortiqcha nazorat, xavf belgilarini izlash, oldingi xatoning ta’siri, natijani saqlashga urinish yoki boshqa omil?
Javob
Sportchi yoki murabbiy keyin nima qiladi? Bu javob dastlabki muammoni hal qiladimi yoki uni kuchaytiradimi?
Mashg‘ulot
Muhim vaziyatda ham shu javobni qo‘llay olish uchun mashg‘ulotda nimani o‘zgartirish kerak?
Oxirida ko‘ringan narsani tuzatish asl muammoni chetda qoldirishi mumkin.
Texnik tuzatish zarur bo‘lishi mumkin. Ammo texnikadagi o‘zgarish allaqachon oqibat bo‘lsa, qo‘shimcha nazorat bosim ostidagi natijani yanada beqaror qilishi mumkin.
«O‘qni bajarishni tuzat.»
- Texnik xatoni ko‘rish
- Ko‘rinadigan harakatni tuzatish
- Ongli nazoratni kuchaytirish
- Bosim ostida ham shu tuzatishni takrorlash
«O‘zgarish qayerdan boshlanganini top.»
- Vaziyatni ketma-ket tiklash
- Birinchi muhim o‘zgarishni aniqlash
- Sababni uni qoplashga urinishdan ajratish
- Mos javobni mashg‘ulotga kiritish
Sizga yana bir test kerak emas.
Agar nima sodir bo‘layotgani hali aniq bo‘lmasa, Natija analizatorida real vaziyatdan boshlang. Nimani muhokama qilmoqchi ekaningizni bilsangiz, nima bo‘layotganini menga yozing.
Aniq bir vaziyatni tahlil qiling
Nima bo‘lganini tasvirlab bering. Analizator nima o‘zgarganini, bunga nima sabab bo‘lishi mumkinligini va keyin nimaga e’tibor qaratishni o‘rganishga yordam beradi.
Natija analizatorini ochish →Vaziyatingiz haqida yozing
Sportchimisiz yoki murabbiymisiz, sport turingiz qaysi va natijaga ta’sir qilayotgan qanday muammoni tushunmoqchisiz — yozing. Ishni oldindan belgilangan xizmatdan emas, muammoning o‘zidan boshlashimiz mumkin.
Men bilan bog‘lanish →Vaziyatning o‘zidan boshlang.
Bosim ostida nima o‘zgarishini hali tushunishga urinayotgan bo‘lsangiz, Natija analizatoridan foydalaning. Nimani muhokama qilmoqchi ekaningizni bilsangiz, men bilan bevosita bog‘laning.