Nega yunior sportchining Follow Throughi muhim urinishlarda yo‘qoladi?
Yunior sportchida qisqa yoki beqaror Follow Through ko‘pincha oddiy texnik xatodek ko‘rinadi. Otuvchi tepki ishlashi bilan qurolni tushiradi yoki darhol monitorga qaraydi. Trap yoki skeetda otuvchi qurol harakatini juda erta to‘xtatadi. Kamonchi o‘qni chiqargandan keyin holatdan tez chiqadi. Dartsda qo‘l ertaroq to‘xtaydi. Bilyardda kiy harakati qisqaradi. Golfchi boshini juda erta ko‘taradi. Bocciada diqqat darhol to‘pning harakatiga o‘tadi. Qilichboz esa allaqachon hisob chirog‘ini izlay boshlaydi. Murabbiy buni ko‘rib: “Tushirma.” “Ushlab tur.” “Harakatni oxirigacha bajar.” “Natijani tekshirishga shoshilma”, deydi.
Ba’zan sabab haqiqatan ham texnik bo‘ladi. Yunior hali o‘rganmoqda va harakatni barqaror yakunlash ko‘nikmasi shakllanib bormoqda. Shuning uchun birinchi navbatda oddiy narsaga qarash kerak: Follow Through qachon yo‘qoladi? Agar sportchi oddiy, bosimsiz mashg‘ulotda ham harakatni qisqartirsa, Follow Throughni texnik jihatdan rivojlantirish kerak bo‘lishi mumkin. Ammo odatiy mashqlarda hammasi yaxshi bo‘lib, muammo musobaqa sharoitidagi mashg‘ulotda, xatodan keyin, kuchli seriya davomida, oxirgi urinishlar oldidan yoki sportchi o‘z hisobini bilganida paydo bo‘lsa, bu yerda faqat texnika emas, boshqa jarayon ham o‘zgarayotgan bo‘lishi mumkin.
Yunior uchun bitta urinishning natijasi shunchaki bitta tegish, tashlash yoki ochkodan ko‘proq narsani anglatishi mumkin. U shu natija orqali kattaroq savollarga javob izlaydi: “Men yaxshi bajaryapmanmi?” “Buni to‘g‘ri qilyapmanmi?” “Yakuniy natijam qanday bo‘ladi?” “Murabbiyim nima deydi?” Xatodan keyin uni imkon qadar tezroq tuzatish istagi paydo bo‘ladi. Bir necha yaxshi urinishdan keyin esa seriyani buzib qo‘yishdan qo‘rqish mumkin. Murabbiy yonida turib har bir natijani kuzatayotganida yana bir vazifa paydo bo‘ladi: murabbiy qanday reaksiya qilganini bilish.
Shuning uchun yunior harakat hali to‘liq yakunlanmasdan natijani izlay boshlashi mumkin. Otuvchi allaqachon monitorga qarashga tayyorlanadi. Trap yoki skeetda sportchi nishon parchalanganini ko‘rishni xohlaydi. Kamonchi diqqatini darhol o‘qqa o‘tkazadi. Golfchi to‘pning uchishini ko‘rishni xohlaydi. Qilichboz hisob chirog‘ini kutadi. Ba’zan urinishdan keyin sportchi natijaning o‘zini tekshirishdan oldin murabbiyga qaraydi.
Bularning hammasi harakatdan keyin sodir bo‘layotgandek tuyulishi mumkin. Ammo tana keyingi vazifaga oldindan tayyorlanishi kerak. Monitor yoki murabbiyga qarash uchun sportchi ko‘zlarini boshqa tomonga o‘tkazishi, bosh holatini o‘zgartirishi, mushaklarning ayrim faolligini kamaytirishi va holatdan chiqishni boshlashi kerak. Agar diqqat allaqachon shu tomonga o‘tgan bo‘lsa, bu tayyorgarlik biroz ertaroq boshlanishi mumkin. Murabbiy qisqargan Follow Throughni ko‘radi, holbuki o‘zgarish urinish hali to‘liq yakunlanmasdan boshlangan.
Shuning uchun Follow Through tashqaridan chiroyli ko‘rinadigan yakuniy holat yaratish uchun kerak emas. U yuniorga natijani darhol tekshirish uchun harakatni qisqartirmasdan, butun harakatni oxirigacha bajarishni o‘rganishga yordam beradi. Ko‘nikma hali shakllanayotgan davrda bu ayniqsa muhim. Sportchi faqat harakatni qanday boshlash va bajarishni emas, uni qanday yakunlashni ham o‘rganmoqda.
Shu sababli murabbiy “uzoqroq ushla” degan ko‘rsatmani doimiy takrorlashda ehtiyot bo‘lishi kerak. Yuniorlar ko‘pincha ko‘rsatmalarni juda to‘g‘ridan to‘g‘ri qabul qiladi. Keyingi urinishda sportchi ataylab ikki soniya qotib turishi yoki harakatni sun’iy ravishda davom ettirishi mumkin. Tashqaridan Follow Through yaxshiroq ko‘rinadi, ammo sportchi asl harakatni allaqachon tugatib, keyin murabbiy ko‘rishni xohlayotgan yakunni unga qo‘shgan bo‘lishi mumkin.
Turli vaziyatlarni taqqoslash foydaliroq. Natija yozib borilmaganda sportchi harakatni qanday yakunlaydi? Musobaqa sharoitidagi mashg‘ulotda nima o‘zgaradi? Xatodan keyin Follow Through qisqaradimi? Bir necha yaxshi urinishdan keyinchi? Murabbiy yaqinroq kelganida nima bo‘ladi? Sportchi yuqori natijagacha sanoqli urinishlar qolganini bilganida nima o‘zgaradi? Murabbiy yana bitta juda oddiy savol berishi mumkin: “Urinishdan keyin darhol qayerga qaraging keldi?” Monitorgami? Nishongami? Parchalangan tarelkagami? Kamon o‘qigami? Hisob chirog‘igami? Murabbiygami? Ba’zan javob “harakatni oxirigacha bajar” degan yana bir ko‘rsatmadan ko‘ra murabbiyga ko‘proq ma’lumot beradi.
Bir necha urinish davomida natijani ko‘rishni biroz kechiktirish yoki murabbiy har bir urinishga darhol reaksiya bildirmasligi haqida oldindan kelishib olish ham mumkin. Bu jazo emas va maqsad sportchini natijaga befarq qilish emas. Maqsad unga avval o‘z harakatini to‘liq yakunlash, keyin esa natija va qayta aloqani olish imkonini berishdir.
Yunior murabbiyi faqat to‘g‘ri Follow Throughni o‘rgatishi yetarli emas. Sportchi bitta muhim ketma ketlikni o‘zlashtirishi kerak: avval harakatni tugatish, keyin nima bo‘lganini bilish.
Chunki yunior natijani yoki murabbiyning reaksiyasini juda erta izlay boshlasa, vaqt o‘tishi bilan aynan shu izlash natijani yaratadigan harakatning o‘zini o‘zgartira boshlashi mumkin.