Nega para sportchining Follow Throughi aynan eng muhim paytda yo‘qoladi?

Murabbiy odatda o‘zgarishni tez payqaydi. Otuvchi o‘qdan ertaroq chiqadi. Trap yoki skeetda qurol harakatining davomi qisqaradi. Kamonchi o‘qni chiqargandan keyin holatdan ertaroq chiqadi. Dartsda qo‘l harakati qisqaradi. Bilyardda kiy harakati ertaroq tugaydi. Bocciada sportchi diqqatini to‘pning harakatiga tezroq o‘tkazadi. Qilichbozlikda diqqat hisob chirog‘i yoki raqibning reaksiyasiga ertaroq o‘tadi. Bu musobaqaning hal qiluvchi qismida sodir bo‘lsa, murabbiyning tabiiy reaksiyasi tushunarli: “Tushirma.” “Ushlab tur.” “Harakatni davom ettir.” “Oxirigacha bajar.”

Ammo para sportda qisqargan Follow Throughni avtomatik ravishda texnik xato yoki bosimga javob deb qabul qilish kerak emas. Sportchi jismoniy holati o‘zgargani uchun harakatni boshqacha yakunlayotgan bo‘lishi mumkin. Og‘riq kuchaygan, charchoq paydo bo‘lgan, spastiklik yoki mushak tonusi o‘zgargan, holatni saqlash qiyinlashgan, tayanch boshqacha sezilayotgan yoki jihoz noqulaylik tug‘dirayotgan bo‘lishi mumkin. Ayrim sportchilar uchun holatdan ertaroq chiqish ba’zan mantiqiy moslashuv va jismoniy resursni tejash usuli bo‘lishi mumkin. Shuning uchun murabbiyning birinchi savoli: “Nega yana tushiryapsan?” emas, “Follow Through qisqarishidan oldin nima o‘zgardi?” bo‘lishi kerak.

Agar jismoniy holatda sezilarli o‘zgarish bo‘lmagan bo‘lsa, boshqa ehtimoliy sababni tekshirish kerak. Bosim ostida sportchi ma’lumotni imkon qadar tezroq olishga intilishi mumkin. “Qayerga ketdi?” “Nishon parchalandi-mi?” “Ochko oldimmi?” “Hisob qancha?” Para sportchida bunga yana boshqa savollar qo‘shilishi mumkin: “Qo‘lim bilan nima bo‘lyapti?” “Mushak tonusim oshdimi?” “Tayanchim o‘sha holatdami?” “Bu holatni saqlashda davom eta olamanmi?” “Og‘riq kuchayyaptimi?” Bu savollarning barchasi mutlaqo asosli bo‘lishi mumkin. Muammo natijani yoki tanani tekshirish harakat hali to‘liq yakunlanmasdan uning bajarilishiga aralasha boshlaganda yuzaga keladi.

Sportchi hali urinishni bajaryapti, ammo diqqat allaqachon boshqa vazifaga o‘tishga tayyorlanyapti. Otuvchi monitorga qarashga tayyorlanish bilan birga o‘qdan keyin tanasi qanday sezilayotganini ham baholay boshlaydi. Shotgunda diqqat parchalangan nishonga o‘tadi va qurol harakati ertaroq tugay boshlashi mumkin. Kamonchi o‘qni chiqargandan keyin tanadagi sezgilarni allaqachon tekshirayotgan bo‘lishi mumkin. Bocciada sportchi diqqatini to‘pning trayektoriyasiga o‘tkazadi. Qilichboz hisob chirog‘ini izlaydi. Bu o‘tishga tayyorgarlik murabbiy tashqaridan aniq o‘zgarishni ko‘rishidan oldin boshlanishi mumkin. Vizual diqqat, bosh yoki tana holati, mushaklarning funksional faolligi, tayanch yoki harakatning davomiyligi ertaroq o‘zgarishni boshlaydi.

Shuning uchun Follow Through para murabbiy uchun faqat texnik emas, diagnostik ahamiyatga ham ega. Uning o‘zgarishi bir biridan mutlaqo farq qiladigan bir necha jarayonni ko‘rsatishi mumkin. Ko‘nikma haqiqatan beqarorlashgan bo‘lishi mumkin. Sportchi diqqatini natijaga juda erta o‘tkazayotgan bo‘lishi mumkin. U jismoniy holatini haddan tashqari nazorat qila boshlagan bo‘lishi mumkin. Yoki tanadagi haqiqiy o‘zgarish harakatni boshqacha tashkil etishni talab qilayotgan bo‘lishi mumkin. Tashqaridan bu holatlar juda o‘xshash ko‘rinadi, ammo ularni bir xil usulda mashq qildirish mumkin emas.

“Uzoqroq ushla” degan ko‘rsatmaga ayniqsa ehtiyotkorlik bilan yondashish kerak. Bir sportchida u odatiy yakunni tiklashi mumkin. Boshqasida qo‘shimcha ongli nazorat paydo qiladi. Uchinchi sportchini esa hech qanday funksional foydasiz ko‘proq energiya talab qiladigan yoki og‘riqli holatni uzoqroq saqlashga majbur qilishi mumkin. Para sportda to‘g‘ri Follow Through jismoniy cheklovlari bo‘lmagan sportchinikiga o‘xshashi shart emas. Hatto bir sportchining o‘zida ham optimal shakl uning ayni paytdagi jismoniy holatiga qarab o‘zgarishi mumkin.

Follow Through o‘zgarganda avval ehtimoliy sabablarni ajratish foydali. Oddiy mashg‘ulotda u barqarormi? Faqat bosim ostida o‘zgaradimi? O‘zgarish charchoq yoki og‘riq bilan birga paydo bo‘ladimi? Spastiklik, mushak tonusi, barqarorlik yoki tayanch sifati o‘zgardimi? Bitta noodatiy urinishdan keyin sportchi tanasini odatdagidan ko‘proq tekshira boshlaydimi? Natijani vaqtincha ko‘rish imkoni bo‘lmaganda va uni darhol baholash zarurati yo‘qolganda odatiy Follow Through qaytadimi?

Faqat shundan keyin murabbiy nimaga aralashish kerakligini hal qilishi mumkin. Ba’zan texnika ustida ishlash kerak. Ba’zan muammo diqqatning natijaga juda erta o‘tishida. Ba’zan tanani ortiqcha kuzatish va tekshirishni kamaytirish kerak. Ba’zan esa psixologik jihatdan “tuzatish” kerak bo‘lgan hech narsa yo‘q, chunki sportchi harakatni jismoniy holatidagi haqiqiy o‘zgarishga moslashtiryapti.

Para murabbiy uchun asosiy savol sportchini har qanday holatda ham Follow Throughni uzoqroq saqlashga qanday majbur qilish emas.

Muhimroq savol: nega aynan shu sportchining harakati aynan shu paytda ertaroq tugay boshladi?

Chunki para sportda tashqaridan bir xil ko‘rinadigan o‘zgarish murabbiydan mutlaqo boshqa boshqa qarorlarni talab qilishi mumkin.