Para sportchining qo‘rquvi: har bir murabbiy nimani tushunishi kerak.

Para sportchining qo‘rquvi har doim ham boshqa sportchilarda ko‘radigan qo‘rquv bilan bir xil emas. Albatta, u ham yutqazishdan, murabbiyning umidini oqlay olmaslikdan, terma jamoaga kira olmaslikdan yoki kutilgan natijani ko‘rsata olmaslikdan xavotirlanishi mumkin. Ammo yana bir qo‘rquv bor va u haqida ancha kam gapiriladi. Bu bugun tana odatdagidek javob bermasligi mumkinligidan qo‘rqish. Sportchi yomon tayyorlangani uchun emas. Sport formasi pasaygani uchun ham emas. Para sportda “yaxshi mashq qilsang, yaxshi natija ko‘rsatasan” degan bog‘liqlik har doim ham bunchalik oddiy ishlamaydi. Og‘riq kuchayishi mumkin. Mushak tonusi o‘zgarishi mumkin. Charchoq odatdagidan ertaroq paydo bo‘lishi mumkin. Sezgirlik boshqacha bo‘lishi mumkin. Sportchi nazorat qila olmaydigan boshqa jismoniy o‘zgarishlar ham yuz berishi mumkin. Sportchi buni biladi, chunki bunday holatlarni ilgari ham boshdan kechirgan. Shu noaniqlik uning sportdagi hayotining bir qismiga aylanadi.

Ko‘pincha haqiqiy qo‘rquv aynan shu yerda boshlanadi. Bu xato qilishdan qo‘rqish emas. Hatto yutqazishdan qo‘rqish ham emas. Bu o‘z bajarishiga bo‘lgan ishonchni yo‘qotishdan qo‘rqishdir. Odatdagi sezgilar o‘zgara boshlaganda, sportchi har bir harakatni kuzatadi, har bir sezgini tekshiradi va bugun nimadir noto‘g‘ri ekanini ko‘rsatadigan belgilarni izlay boshlaydi. Asta sekin diqqat vazifaning o‘zidan tanani kuzatishga o‘tadi. Tashqaridan buni ruhiy tayyorgarlikning yetarli emasligi, o‘ziga ishonchning pasayishi yoki musobaqa oldidagi oddiy hayajon deb qabul qilish oson. Ammo ba’zan sportchi musobaqaning o‘zidan umuman qo‘rqmaydi. U kecha ishonchli bo‘lgan narsaga bugun tayana olmasligidan qo‘rqadi.

Shuning uchun murabbiyning vazifasi qo‘rquvni yo‘q qilish emas. Muhimi uni yanada kuchaytirib yubormaslik. Sportchining his qilayotgan narsasi bilan bahslashmaslik kerak. Uning tajribasini ahamiyatsiz deb qabul qilmaslik kerak. Har bir qiyin kundan keyin butunlay yangi texnika izlash ham shart emas. Buning o‘rniga sportchiga haqiqiy jismoniy o‘zgarishlarni xavotir tufayli paydo bo‘lgan taxminlardan ajratishga, bugun nimalar hali ham barqaror ishlayotganini aniqlashga va mashg‘ulot yoki musobaqa rejasini aynan shu kuchli tomonlarga tayangan holda qurishga yordam berish kerak. Shu bilan birga murabbiyning o‘zi ham xotirjam qolishi muhim. Sportchilar murabbiyning reaksiyasini juda tez sezadi. Agar murabbiy xavotirga tushsa, rejani keskin o‘zgartirsa yoki hamma joydan muammo izlay boshlasa, sportchi buni ko‘pincha haqiqatan ham nimadir noto‘g‘ri ketayotganining tasdig‘i sifatida qabul qiladi.

Ammo murabbiy izchil qolsa, sportchining bugungi holatiga moslasha olsa va u hali ham yaxshi bajara olayotgan narsalarga tayanishda davom etsa, ishonch asta sekin qayta tiklanadi. Tana yana to‘liq oldindan aytib bo‘ladigan holatga kelgani uchun emas. Sportchi bugungi holatida ham samarali natija ko‘rsatishga qodir ekanini tushungani uchun. Balki para sportda o‘rgatishimiz kerak bo‘lgan eng muhim narsalardan biri ham shudir. Qo‘rquvsiz musobaqalashishni emas, hamma narsani nazorat qilishning iloji bo‘lmagan vaziyatda ham yaxshi natija ko‘rsatishni o‘rgatish.