Nega Follow Through aynan hal qiluvchi paytda yo‘qoladi?

Murabbiy o‘z sportchisining harakatni odatda qanday yakunlashini yaxshi biladi. Otuvchi tepki ishlagandan keyin holatini saqlaydi. Trap va skeetda qurol harakatini davom ettiradi. Kamonchi o‘qni chiqargandan keyin harakatni tabiiy ravishda yakunlaydi. Golfda harakat zarbadan keyin ham davom etadi. Dartsda qo‘l tashlashdan keyin harakatni davom ettiradi. Bilyardda kiy o‘zining odatiy davomiy harakatini saqlaydi. Bocciada sportchi diqqatini to‘pning harakatiga muddatidan oldin o‘tkazmasdan chiqarishni to‘liq yakunlaydi. Qilichbozlikda esa harakat butun motor ketma ketligidan o‘tadi. Shuning uchun finalda, kuchli seriya davomida yoki musobaqaning hal qiluvchi qismida Follow Through birdan qisqarganda murabbiy buni odatda tez payqaydi.

Eng tabiiy reaksiya tushunarli: “Ushlab tur.” “Tushirma.” “Qurolni harakatlantirishda davom et.” “Harakatni oxirigacha bajar.” Texnik jihatdan murabbiy haqiqiy o‘zgarishni ko‘ryapti. Ammo muammo Follow Throughdan boshlanmagan bo‘lishi mumkin. Follow Through faqat jarayonning oxirgi ko‘rinadigan qismi bo‘lishi mumkin.

Natijaning ahamiyati oshgani sari sportchi uchun natija haqidagi ma’lumotning qiymati ham oshadi. U nima sodir bo‘lganini imkon qadar tezroq bilishni xohlaydi. Otuvchi monitorga qarashni xohlaydi. Trap yoki skeetda sportchi parchalangan nishonni izlay boshlaydi. Kamonchi diqqatini o‘qning uchishiga ertaroq o‘tkazadi. Golfchi to‘pning trayektoriyasini ko‘rishni xohlaydi. Qilichboz hisob chirog‘i yoki raqibning reaksiyasini kutadi. Fikrlar paydo bo‘ladi: “Menga o‘nlik kerak.” “Faqat buni yo‘qotmasam bo‘ldi.” “Nishon parchalandi-mi?” “Ochko oldimmi?” “Qayerga ketdi?” Sportchi hali harakatni bajaryapti, ammo diqqat allaqachon natijaga qarab siljiy boshlagan.

Murabbiy uchun voqealarning ketma ketligi muhim. Hal qiluvchi lahzadan keyin ko‘rinayotgan o‘zgarish aslida undan oldin tayyorlangan bo‘lishi mumkin. Monitorga qarash, qurolni to‘xtatish, kamon o‘qini kuzatish, to‘pni ko‘rish yoki hisob chirog‘ini tekshirish uchun asab tizimi bu o‘tishga oldindan tayyorlanishi kerak. Vizual diqqat, mushaklarning funksional faolligi, bosh yoki tana holati va harakatning davomiyligi ertaroq o‘zgarishni boshlashi mumkin. Aniqlik sportlarida vaqt bo‘yicha juda kichik siljishning o‘zi bajarishni o‘zgartirish uchun yetarli bo‘lishi mumkin.

Shuning uchun Follow Through diagnostik ahamiyatga ega. Bu shunchaki harakatning texnik yakuni emas. Follow Throughdagi o‘zgarish sportchi tayyorgarlik, bajarish, hal qiluvchi lahza va yakunni endi bitta uzluksiz harakat sifatida his qilmayotganini ko‘rsatishi mumkin. Harakatning ichki tugash nuqtasi tepki ishlashi, chiqarish, zarba, tashlash yoki tegish tomon siljiydi. Undan keyingi hamma narsa kamroq muhimdek tuyula boshlaydi, chunki miyada endi boshqa ustuvor vazifa bor: natija haqida ma’lumot olish.

Aynan shu yerda murabbiy uchun tuzoq paydo bo‘ladi. Follow Throughning qisqarishi qanchalik aniq ko‘rinsa, murabbiy sportchiga uni shunchalik ko‘p eslatadi. Sportchi esa yakunni ongli ravishda nazorat qila boshlaydi: holatni saqlaydi, svingni davom ettiradi, qo‘l yoki kiy harakatini ataylab uzaytiradi. Tashqi shakl yaxshilanadi, ammo bu asl harakat tiklandi degani emas. Ba’zan sportchi avval asosiy motor dasturni tugatadi va undan keyin “to‘g‘ri” Follow Throughni alohida element sifatida qo‘shadi. Avtomatik yakun o‘rniga yana bitta ongli nazorat nuqtasi paydo bo‘ladi.

Bu ayniqsa elita sportchilarida muhim. Ko‘nikma allaqachon yuqori darajada avtomatlashgan, shuning uchun hal qiluvchi paytda yana bir ko‘rsatma qo‘shish odatiy bajarishni tiklamasligi mumkin. Aksincha, sportchi ongli ravishda nazorat qilishga urinayotgan elementlar sonini ko‘paytiradi. Agar u allaqachon tepkining ishlashi, hvat, chiqarish, tana holati yoki qurol harakatini nazorat qilayotgan bo‘lsa va endi Follow Throughni ham ongli ravishda kuzata boshlasa, murabbiy tashqaridan texnik jihatdan ko‘proq nazorat qilinadigan, ammo funksional jihatdan kamroq erkin harakatni yaratib qo‘yishi mumkin.

Shuning uchun Follow Throughni tuzatishdan oldin o‘zgarish aslida qayerda boshlanganini aniqlash foydali. Oddiy urinishni yuqori ahamiyatli urinish bilan taqqoslang. Sportchi natijani birinchi marta qachon bilishni xohladi? Harakat yakunlanishidan oldin vizual diqqat o‘zgardimi? Sportchi zarba natijasini, parchalangan nishonni yoki hisob chirog‘ini oldindan kutishni boshladimi? Natijani baholash ertaroq boshlandimi? Natija vaqtincha ko‘rsatilmaganda yoki murabbiy uni keyinroq aytganda odatiy Follow Through qaytadimi?

Bu Follow Throughni texnik jihatdan tuzatish kerak emas degani emas. Ba’zan sabab haqiqatan ham texnik bo‘ladi. Ammo mashg‘ulotda yakun barqaror bo‘lib, aynan natijaning ahamiyati oshgan paytda muntazam ravishda qisqarsa, faqat texnikani emas, undan oldin nima sodir bo‘layotganini ham tekshirish kerak.

Ba’zan murabbiy sportchining hal qiluvchi lahzadan keyin nima qilayotganini tuzatishi shart emas. U sportchi nima uchun harakat hali tugamasdan undan chiqishni boshlaganini tushunishi kerak.