Para sportchining qo‘rquvi
Para sportda qo‘rquv haqida kam gapiriladi. Ko‘proq bardoshlilik, qat’iyat, motivatsiya va qiyinchiliklarni yengib o‘tish haqida gapiramiz. Ammo ochiq aytganda, qo‘rquv deyarli har bir para sportchiga tanish. Faqat bu har doim ham yutqazishdan qo‘rqish emas. Ba’zan u ancha chuqurroq bo‘ladi. Ertalab uyg‘onib, bugun tanangiz boshqacha ekanini his qilishdan qo‘rqish. Og‘riq kuchliroq. Mushak tonusi o‘zgargan. Charchoq ertaroq kelmoqda. Spastiklik kuchaygan. Sezuvchanlik boshqacha. Ba’zan bu o‘zgarishlar shu qadar kichikki, ularni boshqa hech kim sezmaydi. Ammo sportchi darhol sezadi, chunki natija mayda detallarga bog‘liq. Ana shunda ichkarida sekin bir savol paydo bo‘ladi: “Kecha tabiiy bo‘lgan harakatni bugun ham bajara olamanmi?”
Keyin sodir bo‘ladigan jarayon tashqaridan deyarli ko‘rinmaydi. Musobaqa hali boshlanmagan, ammo haqiqiy kurash allaqachon boshlangan. Raqib bilan emas, o‘z tanangiz ichida. Diqqat endi erkin emas. Harakatga tayyorlanish o‘rniga o‘zingizni tekshira boshlaysiz. Bugun qo‘lim qanday? Og‘riq kuchaydimi? Sezuvchanlik o‘sha holatdami? Mushak tonusi o‘zgardimi? Har qanday noodatiy sezgi ogohlantiruvchi signaldek tuyula boshlaydi. Asta sekin diqqat vazifadan tanani kuzatishga o‘tadi. Bu qancha uzoq davom etsa, harakatning o‘zi uchun shuncha kam diqqat qoladi. Eng qiyin narsa pastroq natija yoki sekinroq vaqt ehtimoli emas. Eng qiyini o‘z tanangizga bo‘lgan ishonchni yo‘qotishdir. Kecha harakat ishonchli tuyulgan. Bugun esa uni yana takrorlay olishingizga ishonchingiz kamayadi.
Aynan shu nuqtada ko‘plab sportchilar noto‘g‘ri kurashni boshlaydi. Ular qo‘rquvdan xalos bo‘lishga harakat qiladi, holbuki asosiy muammo endi qo‘rquvning o‘zi emas. Asosiy muammo qo‘rquvning asta sekin diqqatni boshqara boshlashidir. Tanani doimiy tekshirish uni oldindan aytish mumkin bo‘lgan holatga keltirmaydi. Aksincha, bajarilishi kerak bo‘lgan vazifa uchun kamroq diqqat qoldiradi. Maqsad tanadagi o‘zgarishlarni e’tiborsiz qoldirish emas. Buning iloji ham yo‘q. Maqsad ularni payqash, ularga moslashish va keyin har bir sezgini qayta qayta nazorat qilish ichida qolib ketmasdan diqqatni vazifaga qaytarishdir. Musobaqa maydoniga chiqqaningizda tanangiz aynan qanday holatda bo‘lishini har doim ham tanlay olmaysiz. Ammo ko‘pincha diqqatingiz qayerga yo‘nalishini tanlashingiz mumkin. Shubhalaringizgami yoki bajarishingiz kerak bo‘lgan harakatgami. Ko‘p hollarda aynan shu tanlov natijaga siz avval qo‘rqqan jismoniy o‘zgarishlarning o‘zidan ham kuchliroq ta’sir qiladi.